(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 153

॥ శ్రీః ॥
7.153. అధ్యాయః 153
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
దుర్యోధనేన కర్ణంప్రతి జయద్రథవధే ద్రోణస్య పార్థపక్షపాతాదౌదాసీన్యస్య హేతుత్వేఽభిహితే కర్ణేన తన్నిరాకరణపూర్వకం దైవస్యైవ తత్ర హేతుత్వకథనం॥ 1 ॥ రాత్రియుద్ధారంభః॥ 2 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-153-0x(4671)(51718)
తతో దుర్యోధనో రాజా ద్రోణేనైవం ప్రచోదితః।
అమర్షవశమాపన్నో యుద్ధాయైవ మనో దధే।
అబ్రవీచ్చ తదా కర్ణం పుత్రో దుర్యోధనస్తవ॥ 7-153-1(51719)
పశ్య కృష్ణసహాయేన పాండవేన కిరీటినా।
ఆచార్యవిహితం వ్యూహం భిత్త్వా దేవైః సుదుర్భిదం॥ 7-153-2(51720)
తవ వ్యాయచ్ఛమానస్య ద్రోణస్య చ మహాత్మనః।
మిషతాం యోధముఖ్యానాం సైంధవో వినిపాతితః॥ 7-153-3(51721)
పశ్య రాధేయ పృథ్వీశాః పృథివ్యాం ప్రవరా యుధి।
పార్థేనైకేన నిహతాః సింహేనేవేతరే మృగాః॥ 7-153-4(51722)
మమ వ్యాయచ్ఛమానస్య సమరే శత్రుసూదన।
అల్పావశేషం సైన్యం మే కృతం శక్రాత్మజేన హ॥ 7-153-5(51723)
కథం వై యుధ్యమానస్య ద్రోణస్య యుధి ఫల్గునః।
భింద్యాత్సుదుర్భిదం వ్యూహం యతమానోఽపి సంయుగే॥ 7-153-6(51724)
ప్రతిజ్ఞాయా గతః పారం హత్వా సైంధవమర్జునః॥ 7-153-7(51725)
పశ్య రాధేయ పృథ్వీశాన్పృథివ్యాం పాతితాన్బహూన్।
పార్థేన నిహతాన్సంఖ్యే మహేంద్రోపమవిక్రమాన్॥ 7-153-8(51726)
అనిచ్ఛతః కథం వీర ద్రోణస్య యుధి పాండవః।
భింద్యాత్సుదుర్భిదం వ్యృహం యతమానస్య శుప్మిణః॥ 7-153-9(51727)
దయితః ఫల్గునో నిత్యమాచార్యస్య మహాత్మనః।
తతోఽస్య దత్తవాంద్వారమయుద్ధేనైవ శత్రుహన్॥ 7-153-10(51728)
అభయం సింధురాజాయ దత్త్వా ద్రోణః పరంతపః।
ప్రాదాత్కిరీటినే ద్వారం పశ్యన్నిర్గుణతాం మయి॥ 7-153-11(51729)
యద్యదాస్యదనుజ్ఞాం వై పూర్వమేవ గృహాన్ప్రతి।
ప్రంథాతుం సింధురాజస్య న భవేజ్జీవితక్షయః॥ 7-153-12(51730)
జయద్రథో జీవితార్థీ గచ్ఛమానో గృహాన్ప్రతి।
మయాఽనార్యేణ సంరుద్ధో ద్రోణాత్ప్రాప్యాభయం రణే॥ 7-153-13(51731)
`రక్షామి సైంధవం యుద్ధే నైనం ప్రాప్స్యతి ఫల్గునః।
మమ సైన్యవినాశాయ రుద్ధో విప్రేణ సైంధవః॥ 7-153-14(51732)
తస్య మే మందభాగ్యస్య యతమానస్య సంయుగే।
హతాని సర్వసైన్యాని హతో రాజా జయద్రథః॥ 7-153-15(51733)
పశ్య యోధవరాన్కర్ణ శతశోఽథ సహస్రశః।
పార్థనామాంకితైర్వాణైః సర్వే నీతా యమక్షయం॥ 7-153-16(51734)
కథమేకరథేనాజౌ బహూనాం నః ప్రపశ్యతాం।
విపన్నః సైంధవో రాజా యోధాశ్చైవ సహస్రశః'॥ 7-153-17(51735)
అద్య మే భ్రాతరః క్షీణాశ్చిత్రసేనాదయో రణే।
భామసనం సమాసాద్య పశ్యతాం నోదురాత్మనాం॥ 7-153-18(51736)
కర్ణ ఉవాచ। 7-153-19x(4672)
ఆచార్యం మా విగర్హస్వ శక్త్యాఽసౌ యుధ్యతే ద్విజః।
యథాబలం యథోత్సాహం త్యక్త్వా జీవితమాత్మనః॥ 7-153-19(51737)
యద్యేనం సమతిక్రంయ ప్రవిష్టః శ్వేతవాహనః।
నాత్ర సూక్ష్మోఽపి దోషఃస్యాదాచార్యస్య కథంచన॥ 7-153-20(51738)
కృతీ దక్షో యువా శూరః కృతాస్త్రో లఘువిక్రమః।
దివ్యాస్త్రయుక్తమాస్థాయ రథం వానరలక్షణం॥ 7-153-21(51739)
కృష్ణేన చ గృహీతాశ్వమభేద్యకచావృతః।
గాండీవమజరం దివ్యం ధనురాదాయ వీర్యవాన్॥ 7-153-22(51740)
ప్రవర్షన్నిశితాన్బాణాన్బాహుద్రవిణదర్పితః।
యదర్జునోఽభ్యయాద్ద్రోణముపపన్నం హి తస్య తత్॥ 7-153-23(51741)
ఆచార్యః స్థవిరో రాజఞ్శీఘ్రయానే తథాఽక్షమః।
బాహువ్యాయామచేష్టాయామశక్తస్తు నరాధిప॥ 7-153-24(51742)
తేనైవమభ్యతిక్రాంతః శ్వేతాశ్వః కృష్ణసారథిః।
తస్య దోషం న పశ్యామి ద్రోణస్యానేన హేతునా॥ 7-153-25(51743)
అజయ్యాన్పాండవాన్మన్యే ద్రోణోనాస్త్రవిదా మృధే।
తథా హ్యేనమతిక్రంయ ప్రవిష్టః శ్వేతవాహనః॥ 7-153-26(51744)
సతతం చేష్టమానానాం నికృత్యా విక్రమేణ చ।
దైవాదిష్టోఽన్యథాభావో న మన్యే విద్యతే క్వచిత్॥ 7-153-27(51745)
యతో నో యుధ్యమానానాం పరం శక్త్యా సుయోధన।
సైంధవో నిహతో యుద్ధే దైవమత్ర పరం స్మృతం॥ 7-153-28(51746)
పరం యత్నం కుర్వతాం చ త్వయా సార్ధం రణాజిరే।
హత్వాఽస్మాకం పౌరుషం వై దైవం పశ్చాత్కరోతి నః॥ 7-153-29(51747)
దైవోపసృష్టపురుషో యత్కర్మ కురుతే క్వచిత్।
కృతం కృతం హి తత్తస్యట దైవేన వినిపాత్యతే॥ 7-153-30(51748)
యత్కర్తవ్యం మనుష్యేణ వ్యవసాయవతా సదా।
తత్కార్యమవిశంకేన సిద్ధిర్దైవే ప్రతిష్ఠితా॥ 7-153-31(51749)
నికృత్యా వంచితాః పార్థా విషయోగైశ్చ భారత।
దగ్ధా జతుగృహే చాపి ద్యూతేన చ పరాజితాః॥ 7-153-32(51750)
రాజనీతిం సమాశ్రిత్య ప్రహితాశ్చైవ కాననం।
యత్నేన చ కృతం తత్తద్దైవేన వినిపాతితం॥ 7-153-33(51751)
యుధ్యస్వ యత్నమాస్థయ దైవం కృత్వా నిరర్థకం।
యతతస్తవ తేషాం చ దైవం మార్గేణ యాస్యతి॥ 7-153-34(51752)
న తేషాం మతిపూర్వం హి సుకృతం దృశ్యతే క్వచిత్।
దుష్కృతం తవ వా వీర బుద్ధ్యా హీనం కురూద్వహ॥ 7-153-35(51753)
దైవం ప్రమాణం సర్వస్య సుకృతస్యేతరస్య వా।
అనన్యకర్మ దైవం హి జాగర్తి స్వపతామపి।
`తేన యుక్తో హి పురుషః కార్యాకార్యే నియుజ్యతే'॥ 7-153-36(51754)
బహూని తవ సైన్యాని యోధాశ్చ బహవస్తవ।
న తథా పాండుపుత్రాణామేవం యుద్ధమవర్తత॥ 7-153-37(51755)
తైరల్పైర్బహవో యూయం క్షయం నీతాః ప్రహారిణః।
శంకే దైవస్య తత్కర్మ పౌరుషం యేన నాశితం॥ 7-153-38(51756)
సంజయ ఉవాచ। 7-153-39x(4673)
ఏవం సంభాషమాణానాం బహు తత్తజ్జనాధిప।
పాండవానామనీకాని సమదృశ్యంత సంయుగే॥ 7-153-39(51757)
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం వ్యతిషక్తరథద్విపం।
తావకానాం పరైః సార్ధం రాజందుర్మంత్రితే తవ॥ ॥ 7-153-40(51758)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి జయద్రథవధపర్వణి చతుర్దశదివసయుద్ధే త్రిపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 153 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-153-12 యద్యదాస్యత్ దద్యాచ్చేదిత్యర్థః।
సింధురాజస్య నాభవిధ్యజ్జనక్షయ ఇతి ఝ. పాఠః॥
5-153-27 అన్యథాభావః పరాజయో దైవాదిష్టః।
నతు ద్రోణాపరాధజ ఇతి భావః॥
దైవదృష్ట్యాఽన్యథాభావో న మన్యుర్విద్యతే క్వచిత్ ఇతి క. పాఠః।
దైవదిష్టాన్యథాభావో న మన్యుర్విద్యతే క్వచిత్ ఇతి ఖ.పాఠః॥
5-153-30 దైవోపసృష్టో దుర్దైవప్రస్తః॥
5-153-35 తేషాం జయహేతుః సుకృతం తవ వా పరాజయహేతుః దుష్కృతం నాస్తీత్యాహ। న తేషామితి॥
5-153-153 త్రిషంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.